Dogum Kontrol Hapları hakkında her şey

Dogum Kontrol Hapları hakkında her şey

 

 

Dogum Kontrol Hapları Nasıl Kullanılır

 

kontrol haplari nasil etki gosterir?

Icerdikleri hormonlar sayesinde, oncelikle yumurtlama (ovulasyon) surecinin gecici olarak durdurulmasini saglayarak etki gosteren dogum kontrol haplari, gunumuzde modern kadinin kontrasepsiyonda (aile planlamasinda) ilk olarak dusundugu yontemler arasinda gelir. Dogum kontrol haplarinin tibbi literaturdeki ismi “oral kontraseptif (Kisaca: OK veya OKS)” yani agizdan alinan gebelik onleyiciler olarak gecmektedir.

Gebelikten koruma nasil olusur? Dogum kontrol haplari yumurtlamayi onleyici etkileri haricinde, rahim agzi salgisinin kivamini arttirarak spermlerin iceriye gecisini engeller ve rahim ici dokusunu yani endometriumu incelterek yuvalanma (implantasyon) olayinin onune gecerler. Tum bu etkiler sonucunda gebelikten koruyucu etki olusmaktadir.

 

Dogum kontrol (OKS) haplari ne icerir? En yaygin kullanilan dogum kontrol haplari ostrojen ve progesteron hormonunun ikisini birden iceren kombine haplardir. Ayrica “yalnizca progesteron iceren (minipill)” dogum kontrol haplari da mevcuttur. Minipill haplar ozellikle dogum sonrasi emzirme donemi icin uygun ilaclardir. Eskiden kullanilan ve 50 mikrogram estrogen iceren haplar yerine, gunumuzde artik 30 mikrogram iceren ve bu nedenle “dusuk dozlu dogum kontrol haplari” olarak anilan ilaclar kullanilmaktadir. Bu ilaclarda eskiye gore damar ici pihtilasma (trombus) ve diger yan etkiler son derecede azdir. Maalesef gecmis zamanlarda kullanilan yuksek dozdu haplarin yan etkilerinin yarattigi olumsuz ve haksiz on yargi halen gunumuzde de devam etmektedir. Duzenli olarak kullanildiklarinda dogum kontrol haplarinin koruyuculuk oranlari cok yuksektir.

Dogum kontrol haplari nasil kullanilir?

Bu ilaclarin kullanim semasi 3 hafta kullan- 1hafta birak, veya 21 gun kullan-7 gun ara ver; seklinde ozetlenebilir. Ilaclarin tamaminda, haplarin uzerinde gunler belirtilerek gunleri sasirma engellenmistir. Dogum kontrol hapi, oral kontrasepsiyon, OKSIlk kez baslayacak olanlarin ilk hapi adet baslangicinin tercihen birinci veya ikinci gunu almalari gerekir. 5. gunden sonra alinmalari sonucunda gebelik olusabilir. Gebelikten koruma, daha ilk kutunun alimina baslanmasi ile baslayacaktir. Dogum Kontrol Hapi Kullanirken Bilmeniz Gerekenler Bir aile planlamasi yontemi dusunuldugunde, ozellikle de dogum kontrol haplari oncesi bir jinekolok tarafindan jinekolojik muayene sarttir. Pek cok hap cesidi vardir ve jinekolok doktor tarafindan kisiye en uygunu secilerek recete edilir. Haplar bir tablet tok karnina her gun belli bir saatte alinmalidir. Tam saat cok onemli degilse de ayni vakitte olmasi onemlidir.

Kutularda 21 tablet bulunur. Bazi OKS haplari icinde ise 28 adet tablet vardir ve bunlar hic ara vermeden kullanilmaktadirlar. Icinde bulunan 21 tabletin bitiminden sonraki bir hafta ilac alinmaz. Her kutu bittikten 3-4 gun sonra normal adet gorulur. Ikinci ve daha sonra devam eden kutularda, kutuya adetin kacinci gunu baslandigi onemli degil; daha once belirtildigi gibi 7 gun aralar ile baslanmasi onemlidir. Iki kutu arasinda mutlaka adet gorulmelidir. Adet gorulmezse yeni kutuya baslanmamali ve oncelikle bir gebelik testi yapilmalidir.

Ozellikle penisilin grubu gibi daha pek cok antibiyotik dogum kontrol haplarinin etkinligini azaltip gebeliklere yol acabilir. Belli bir nedenden oturu bu tur antibiyotikler kullanilacakca ayni anda ilave bir korunma yontemi de uygulanmalidir. Bir tane hap alinmayip unutulursa ve bir gun sonra hatirlanirsa hemen unutulan hap alinir. O gun icinde normal vakitte siradaki hap da alinarak kutuya devam edilir. Ilac uc gunden daha fazla unutulursa kalan tabletler yine duzenli olarak alinmaya devam edilir, ancak o ay prezervatif gibi ek bir korunma yontemi uygulanmalidir. Dogum kontrol haplarina dusuk veya kurtajdan hemen sonra baslanabilir. Ancak kombine dogum kontrol haplari (progesteron ve ostrojen icerenler) anne sutunu azaltabileceklerinden dogumdan hemen sonra ve emzirme doneminde kullanilmamalidir. Emzirme doneminde dogum kontrol hapi olarak “sadece progesteron iceren dogum kontrol haplari (minipill’ler)” tercih edilebilir. Minipill’ler kullanilacaksa hep ayni saatte almaya dikkat edilmeli, 3 saatten fazla olan gecikme durumlarinda korunma icin 48 saat boyunca ilave bir yontemle korunma saglanmalidir. Emzirmeyi dusunmeyenlerde ise dogumdan 6 hafta sonra kombine haplara baslanabilir. Daha once baslandiginda damar ici pihtilasma sorunlari olusabileceginden lohusalik doneminde kullanilmasi onerilmemektedir. Ancak unutulmamalidir ki dogumdan sonra yeni bir hamilelikten korunmaya baslamaya; duzenli emzirenlerde anneler dogumdan sonra 3 ay, emzirmeyen anneler ise en gec 3 hafta sonra gecmelidirler. Kimler Icin Dogum Kontrol Hapi Kullanimi Sakincalidir? Tromboflebit (damar ici iltihabi) oykusu olanlarda, Supheli meme kanseri durumunda, 35 yas uzerinde olan ve sigara icen kadinlarda, Karaciger hastaligi olanlarda, Gebelik suphesinde, Nedeni belirsiz adet kanamasi duzensizliklerinde dogum kontrol haplari kesin olarak kullanilmaz !!! Ayrica migren, hipertansiyon, seker hastaligi, depresyon, epilepsi, safra kesesi hastaligi, orak hucreli anemi, gebelikte karacigerin tikanma rahatsizligi olmus olanlar, SLE (Sistemik lupus eritematosus) hastaligi ile kanda trigliserid yuksekligi olanlarda baska yontemlerle korunmalarinda fayda vardir. Myomu olanlar dusuk dozlu haplari kullanabilirler. Dusuk dozlu haplar myomu buyutmez

Dogum Kontrol haplari Kimler Icin En Uygundur? Dogum kontrol haplari; daha once dogum yapmamis, yeni evli olup hemen cocuk istemeyen ciftler icin en uygun secenektir. Bilinenin aksine bir sure kullanilip birakildiktan sonra (bu sure yillar da olabilir) asla kisirlik yapmazlar. Hatta biz cogu zaman kisirlik tedavisine baslamadan bir kac ay oncesinden itibaren hormonal durumu duzenlemek amaci ile dogum kontrol haplarini kullanabilmekteyiz.

Dogum Kontrol Haplarinin Diger Yararli Etkileri Dogum kontrol haplarinin, etkin dogum kontrolu olmasinin disinda diger bazi avantajlari da tespit edilmistir. Bunlar: Adet kanamasinin miktarini azaltarak gereksiz kan kaybini onlerler. Fazla ve pihtili adet gormeyi (menoraji) tedavi edebilirler. Bu sekilde kansizligi onler. Adet sancisi dogum kontrol hapi kullananlarda daha az sIklikla gorulur. Sancili adet gorme (dismenore) tedavisinde kullanilabilirler. Dogum kontrol haplari Premenstruel Sendrom (PMS) tedavisinde de kullanilabilmektedir. Adet duzensizliklerinde; adet duzenleyici olarak da hekimler tarafindan recete edilebilirler. 12 ay boyunca kullanimlari ile rahim ici zari (endometrium) kanserlerini %50 oraninda azaltirlar. Epiteliyal tip yumurtalik(over) kanserlerini % 40 azaltirlar. Yumurtaliklarin en sIk gorulen kanserleri epiteliyal tiplidir. En az 12 ay boyunca kullanildiklarinda cinsel yolla bulasan hastaliklarin rahim, tup ve yumurtaliklari tutulusunu % 50-60 oraninda azaltirlar. Cok sIk partner degistirenler dogum kontrol haplari ile birlikte kondom(kilif) kullanabilirler. Dogum kontrol hapi kullananlarda yumurtalik(over) kistleri daha nadir olarak gorulur. Hatta basit kistlerin tedavisinde de kullanilabilmektedir. Kullananlarda veya onceden kullanmis olanlarda; memenin fibrokistik hastaligi ve fibroadenomlar gibi iyi huylu (selim) meme hastaliklari daha az gorulur. Polikistik Over Sendromu (PKO) akne(sivilce), sebore ve yumurtaliklarin kistik hastaliklarinda da tedavi amaciyla kullanilabilirler. Kalin barsak kanseri uzerine koruyucu etkisi bulunmaktadir.

Osteoporoz (kemik erimesi) durumunu bir olcude azaltirlar. Romatoid Artrit (Eklem romatizmasi) dogum kontrol hapi kullananlarda daha nadir gorulur (%60 oraninda azaltir). Dogum kontrol haplari sanilanin aksine hormon duzensizligi yapmaz, hatta olan hormonal duzensizlikleri azaltir. Dogum Kontrol Haplarinin Istenmeyen Etkileri Dogum kontrol haplarinin en istenmeyen etkileri; icerdikleri estrojen hormonu nedeniyle damar ici pihtilasmaya (tromboflebit) egilimi arttirmalaridir. Bu durum teorik olarak her zaman olabilir, ancak gunumuzde kullanilan dusuk doz ilaclar sayesinde cok nadir gorulur hale gelmistir.

En sIk gorulen yan etkisi hafif bulantidir. Ilk gunlerde olan ve genelde gecici olan bu durumda bulanti giderici ilac kullanilabilir. Ilk uc ayda hafif ara kanamalari (kirilma kanamalari) yapabilir. Bu da gecici bir durumdur. Ucuncu aydan sonra da bu durum devam ederse ilaci degistirmek gerekebilir. Bu durum, vucut ilaca uyum sagladiktan sonra genellikle bir kac ay icinde kaybolur. Devam eden kanamalarda doktorunuza basvurunuz. Genellikle adet kanamasinin miktari ve suresi kisalir. Aslinda bu, istenen bir etkidir. Bu sekilde kan kaybi ve dolayisiyla demir eksIkligi anemisi riski azalacaktir. Agri kesicilere cevap vermeyen bas agrisi, gorme bozuklugu, gogus agrisi, bacaklarda sisme ve agri, karin agrisi gibi durumlarda ilac alimi kesilip doktorunuzu arayiniz. Uzun sure dogum kontrol haplari kullanilirsa, ilac kullanimi kesildiginde bir sure adet gormeme problemi (amenore) yasanabilir. Bu durum ilk uc ayda sIklikla kendiliginden ortadan kalkar. Dogum kontrol haplarinin kadin ureme sisteminde kalici bir hasar birakmalari veya kisirliga sebep olmalari soz konusu degildir. Dogum kontrol haplari rahim agzi(cerviks) kanserlerini artirabilir.

O yuzden yilda bir kez smear (rahim agzi kanser tarama) testi yaptirilmalidir. Eger 5 yil ve uzerinde bir kullanim veya cok eslilik soz konusu ise 6 ayda bir smear testi onerilmektedir.

Dogum kontrol haplari “Hepatocelluler Ca” denilen iyi huylu karaciger kanserleri arttirabilir veya buyutebilirler. O yuzden kullanilirken karaciger enzimlerine yilda en az bir kere bakilmalidir. Bu da cok nadir olarak gorulen bir yan etkidir. Dogum kontrol haplarinin duzenli kullanimi ile pratikte gebelik olusmaz. Ancak ilacin alinmamasi, ilacin son kullanma tarihinin dolmus olmasi, beraberlerinde antibiyotiklerin alinmasi veya barsaktan emilimini azaltan (yumusatici veya ishal yapici) bazi ilaclarla birlikte kullanimi, asiri ishal gibi durumlarda gebelik olusabilmektedir. Dogum kontrol hapini uzun bir sure kullanip birakan kisilerde ikiz gebeliklerin gorulme sansi artar. Diger olumsuz etkiler: Safra kesesi hastalilari ve taslarinda artma, kolestatik sarilik, bulanti, memelerde hassasiyet, Chloasma (yuzde maske seklinde renk koyulasmasi), mental depresyon, libido kaybi (cinsel isteksizlik), kilo alma, ozellikle B6 ve diger B vitaminlerinde, C vitamininde ve folik asitte azalma yapabilir. Tum bu olumsuz etkiler kisilerin bunyesine bagimlidir ve her zaman ortaya cikmaz. Dogum kontrol haplari yaz aylarinda kullanilacaksa yuze gunesten koruyucu kremler surulmelidir. Aksi halde gebelerde de gorulen “Chloasma” olarak tabir edilen yuzde maske seklinde kahverengi lekeler olusabilir.

Dogum kontrol haplari kullaniminda gorulen depresyon yani ice cokkunluk hali genelde B6 vitamini (pridoksin) eksIkligine baglidir. Bunun icin tedavi amacli B6 vitamini verilebilir. Yine de cok nadiren bu sIkayet artip devam edilebilir ve ilacin kesilmesi gerekebilir. Dogum kontrol hapi icerisindeki estrogenler vucutta su tutucu, progesteron ise istah acici etkiye sahiptir. Bu etkiler kisiden kisiye degisIklik gosterir. Kilo alimi ozellikle istah artmasina bagli olarak gelisir. Irade ile istahin baskilanmasi ile bu problem ortadan kalkar. Goguslerdeki hassasiyet (mastalji) de yine vucutta su tutucu etkiye baglidir. Fazla tuzlu yemek bu sIkayetleri arttirir. Dogum kontrol hapi alanlarda vucutta C ve B grubu vitaminlerde bir miktar eksIklik olusabilir. Ancak yeterli ve duzenli beslenenlerde ek olarak vitamine gerek yoktur. Dusuk doz dogum kontrol haplari hipofizdeki mikroadenomlari buyutmez ve yine rahimdeki myomlarin buyumesi uzerine de etkili degildir. Dogum Kontrol Hapi Kullanirken Gebelik Olusursa… Dogum kontrol hapi kullanirken istenmeyen bir gebelik olusursa ve fark edilmeden ilac kullanimina devam edilirse bebekte bir sakatlik gorulme sansi %2-3 arasindadir. Bu oranda aslinda normal bir gebeligin riskinden cok yuksek sayilmaz. Daha onceden “VACTERL Komplex” denilen ve pek cok sakatliklarla seyreden bir durumun olusabilecegi iddia edilmis olsa bile gunumuzde bunun pek pratikte izlenmedigi daha sonraki calismalarda ifade edilmistir.

Dogum kontrol hapina baslamadan (OKS oncesi) onceki tetkikler nelerdir? Tansiyon takibi Tam idrar testi Meme muayenesi Karaciger muayenesi Jinekolojik muayene Cervicovaginal Smear Testi (CVS, Rahim agzi kanser tarama testi) Karaciger fonksiyon testleri Aclik kan sekeri ve gerekirse glukoz tolerans testi Tum bu tetkiklerin dogum kontrol hapina baslamadan once yapilmasinda fayda vardir. Ayrica rutin olarak yilda bir kez bu testler tekrarlanmalidir. Smear testi normalde yilda bir kez tekrarlanmasi gereken bir tarama testidir. Ancak cok sIk cinsel partner degistirenlerle dogum kontrol hapini 5 yildan uzun suredir kullananlarda 6 ayda bir tekrarlanmasinda fayda vardir. Dogum kontrol haplari bilinenin aksine pek cok olumlu etkilere sahip hormonal ilaclardir. Pek cok kisi ozellikle basinda nadiren de olsa cikan haberler sonrasinda hormon iceren ilaclardan uzak durmaktadir. Biz bu bolumde sizden gelen ve en cok merak edilen sorularin cevaplarini bu bolumde yayinliyoruz.

Dogum kontrol haplari kisirlik yapar mi? Hayir. Dogum kontrol haplari kisirlik yapma etkisi asla olmamaktadir; uzun yillar kullanimdan sonra dahi kisirlik yapici bir etki ortaya cikmaz. Hatta tup bebek ve asilama tedavilerinden once belli bir sure dogum kontrol haplari kullanimi ile tedavilerdeki gebelik sansi artmaktadir. Dogum kontrol haplari birakildiktan ne zaman sonra gebe kalinabilir? Hemen. Dogum kontrol haplari kullanimini biraktiktan hemen sonra gebe kalabilirsiniz. Diger bir deyis ile gebe kalma olasiligi ilacinizi kullanmayi kestikten hemen sonra baslamaktadir. Hatta dogum kontrol haplarini biraktiktan sonra hamile kalma sansiniz da artmaktadir. Dogum kontrol haplari kilo yapar mi? Dogum kontrol haplari icinde estrojen ve progesteron hormonlari bulunmaktadir. Estrojenin su tutucu, progesteronun bazi kisilerde da istah acici etkileri bulunmaktadir. Dogum kontrol haplari kullanirken vucudunuzda odem olusmamasi icin fazla tuzlu yememenizi ve istahinizi kontrol etmenizi oneririz. Uzun yillar dogum kontrol haplari kullanan hastalarda dahi kisilerin kendilerine dikkat etmeleri durumunda kilo aldirici bir etki izlenmemistir. Ayrica son jenerasyon (yeni) bazi dogum kontrol haplarinin su tutucu etkisi azaltilmistir ve bu sorun acisindan daha guvenli grupta yer almaktadir.

Dogum kontrol haplari tuylenme yapar mi? Hayir. Dogum kontrol haplari tuylenme yapmaz. Hatta tam tersi, tuylenmeyi azaltici etkilerinden dolayi tedavi amacli kullanilmaktadirlar. Bazi dogum kontrol haplari anti androjenik etkilerinden dolayi tuylenme tedavisinde oldukca etkilidirler. Dogum kontrol haplari yumurtalik kisti yapar mi? Hayir. Tam tersi bazi iyi huylu (folikul kistlerinin) tedavisinde dogum kontrol haplari kullanilmaktadir.

Dogum kontrol haplari cikolata kistleri olanlarda tedavi amacli kullanilir mi? Evet. Hem cikolata kistlerinin baskilanmasi hem de endometriosis hastaligina bagli sancili adet gorme (dismenore) tedavilerinde dogum kontrol haplari kullanilmaktadir. Ancak cikolata kistlerindeki etkinlikleri yumurtaligin basit (folikul) kistleri kadar fazla degildir.

kontrol haplari adet oncesi gerginligi azaltabilir mi? Evet. Adet oncesi gerginlik sendromu (PMS) yumurtlama fonksiyonu ve hormonal degisIkliklere bagli gelisen bir durumdur. Dogum kontrol haplari ile yumurtlama islevinin baskilanmasi adet oncesi gerginlik sorununda da care olabilmektedir. Dogum kontrol haplari kanser yapar mi? Hayir. Tam tersi sekilde dogum kontrol haplari iyi huylu meme kanseri, yumurtalik ve rahim kanseri gorulme sIkligini belirgin derece azaltmaktadir. Diger taraftan HPV (human papilloma virus) tasiyicisi olanlarda rahim agzi (serviks) kanseri gorulmesini hafif duzeyde arttirabilir. Bu nedenle dogum kontrol hapi kullanan bayanlarin yilda bir kez smear testlerinin yapilmasini onermekteyiz.

Dogum kontrol haplari hormonal bozukluk yapar mi? Hayir. Dogum kontrol haplari hormonal bozukluk olusturmaz, tam tersi hormonal dengesizlik varsa bunu duzenler. Bu nedenle bazen kisirlik tedavileri oncesinde 1-2 ay sure ile dogum kontrol haplari kullanilabilir.

Dogum kontrol haplari cinsel isteksizlik yapar mi? Bazen. Bazi kisilerde SHBG artisina bagli kanda “testosteron” hormonu azalmasina bagli libido kaybi (cinsel istek azalmasi) sorunu ortaya cikabilir. Bu nadir gorulen bir durumdur. Dogum kontrol haplari melankoli ve depresyon yapar mi? Bazen. Bazi kisilerde dogum kontrol haplari kullanimina bagli kanda B6 vitamin eksIkligine bagli olarak depresyon ve melankoli durumlari ortaya cikabilir. Bu kisilerde dogum kontrol haplari ile kombine olarak (es zamanli sekilde) B1, B6 ve B12 vitaminleri iceren haplar verilebilir. Ileri depresyon (major depresyon) sorunu olan kadinlara dogum kontrol haplari onerilmemektedir.

Tedavi amacli dogum kontrol haplari ne icin kullanilir? Yumurtalik kistlerinin tedavisinde, tuylenme (hisutism) tedavisinde, adet sancisini azaltmak icin, adet oncesi gerginligin azaltilmasi icin, adetlerin uzun surmesi ve pihtili gelmesi ile buna bagli olarak gelisen kansizligin tedavisinde, adet duzenleyici olarak, bazi hormonal duzensizlikleri dengelemek amaciyla, poliksitk over (PCO) sendromuna, endometriosis hastaliginda, yumurtaligin cikolata kistlerinin baskilanmasi amaciyla dogum kontrol haplari verilebilir.

Hangi dogum kontrol hapini kullanmami onerirsiniz? Kisiye en uygun dogum kontrol hapi ancak bir jinekologun onerisi ile olmalidir. DegisIk hormonlar iceren ve degisIk dozlardaki dogum kontrol haplarindan kisiye en uygununu secerek vermek son derece onemldir. Bu nedenle arkadasinizin kullandigi gebelik onleyici hap sizin icin uygun olmayabilir. Uygun dogum kontrol hapini secmek, ayrintili bir sekilde bilgilenmek icin oncelikle bir jinekolojik kontrolden gecmenizi oneririz.

Erkekler icin dogum kontrol haplari var midir? Hayir. Bu konuda bazi bilimsel calismalar olmasina ragmen gunumuzde erkeklerin kullanabilecegi dogum kontrol haplari bulunmamaktadir. Erkeklerin uygulayabilecegi aile planlamasi yontemleri arasinda prezervatifler, vazektomi ve geri cekme methodlari yer almaktadir. Gebelik onleyici vajinal halka nedir? Ayni dogum kontrol hapi gibi etkinlik gosteren, ancak adetin ilk gunu vajina icerisine yerlestirilen ve “Nuvaring” adi verilen gebelik onleyici vajinal halka yeni jenerasyon bir aile planlamasi yontemidir. Adetin 21. gunu elle kolay bir sekilde cikarilmaktadir. Bu sekilde gebelikten korunma saglar.

Dogum Kontrol Hapları hakkında her şey” için bir yorum

  • Aralık 20, 2017 tarihinde, saat 7:55 am
    Permalink

    “En sevdiğim mevsime geldik.. Yapraklar sararacak, gök gürültülü yağmurlar yağacak. Sonbahar, hüzündür; Hüzün ise, ben demektir.” O. Asaf

    Yanıtla

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

sohbet | sohbet odaları | sohbet siteleri |